Het Jeroen Bosch Laboratorium past een voorscreening toe op de meeste urinekweekaanvragen. Dit gebeurt door een fluorescentie-flowcytometrie. Hierbij worden bacteriën in de urine gedifferentieerd door ze te kleuren met fluorescerende markers. Vervolgens worden deze cellen met een laser belicht en het verstrooide licht wordt gekwantificeerd. Een lage telling maakt een urineweginfectie onwaarschijnlijk. Bij een positieve voorscreening wordt er een urinekweek ingezet. Worden er uropathogene micro-organismen gekweekt, dan volgt uiteraard een gevoeligheidsbepaling en is de uitslag meestal een dag later beschikbaar.

De urinekweek kan, na een positieve voorscreening, alsnog negatief zijn omdat bij flowcytometrie er geen onderscheid is tussen levende en dode bacteriën. Ook worden contaminerende urethrale en huidbacteriën door de flowcytometrie geteld. Een positieve voorscreening is dus niet altijd een bewijs voor een urineweginfectie. Indien er een gecontamineerde positieve urinekweek is, wordt er geen gevoeligheidsbepaling gedaan en wordt de uitslag voorzien van een verklarende tekst.

Bij een deel van de patiënten waarbij de NHG een kweek adviseert, blijft een urinekweek obligaat (en kan een voorscreening achterwege blijven). Dit is bij zwangere, immuun gecomprimeerde, patiënten met een urologisch aandoening en kinderen onder de 1 jaar. Bij de aanvraag zijn deze klinische gegevens daarvoor van belang.

Als uw patiënt onverhoopt opgenomen wordt, dan is een uitgezette urinekweek direct zichtbaar voor vervolgbehandeling in ons ziekenhuis. Hierdoor kan jaarlijks bij meerdere, soms diep septische patiënten, waar soms de empirische sepsistherapie niet passend zou zijn geweest, direct gerichte adequate therapie worden gestart. Er is dan een duidelijk klinisch voordeel voor de patiënt. Helaas zijn er ook voorbeelden waarbij elders verrichte diagnostiek niet (tijdig) inzichtelijk was en behandeling achteraf inadequaat bleek.

Het gebruik van een urine sediment heeft een lage diagnostisch waarde en wordt volgens de Richtlijnendatabase niet meer aanbevolen. Een dipslide maakt geen onderscheid tussen pathogene bacteriën en mengflora. Dipslides kunnen ingestuurd worden voor een urinekweek maar verse urine heeft sterk de voorkeur. De interpretatie van de kweek hangt ook af van de hoeveelheid leukocyten en epitheelcellen. Daarnaast is op een dipslide soms mengflora niet goed te zien, wat kan leiden tot vertraging in de uitslag.

In Huisarts en Wetenschap van februari 2025 wordt beschreven waarom huisartsen kweekadviezen overdag bij 50%, en in de ANW uren bij slechts 10% opvolgen.

Tussen 2022 en 2024 werd door voorscreening van door huisartsen ingestuurde urines in 25-30% een urinekweek voorkomen. Omdat voorscreening vele malen goedkoper is dan een urinekweek, waren er lagere kosten voor uw patiënt en zijn verzekering.

Elionne van den Brand, huisarts, medisch manager diagnostiek,

Ingrid Op den Buijs, unithoofd RVE MMB & infectieziekten 

Sander Leenders, arts-microbioloog

Ditmer Talsma, arts-microbioloog